ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Γενεσίου της Θεοτόκου Κανάλων Ολύμπου

Η Μονή Κανάλων τιμάται στη Γέννηση της Παναγίας στις 8 Σεπτεμβρίου – Γιορτάζει και η Παναγία Παπανεκτάρη στο Λιτόχωρο

Σε ύψος 820 μέτρων, κοντά στα Λείβηθρα, 5 χιλιόμετρα από το χωριό Καρυά και 19 χιλιόμετρα από την Λεπτοκαρυά, η Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Γενεσίου της Θεοτόκου, βρίσκεται χτισμένη στην κατάφυτη χαράδρα της «Ζηλνιάνας», απολαμβάνοντας την πανοραμική θέα της θάλασσας.

Γνωστή ως Μονή Κανάλων, χρωστά το όνομά της στο πολύπτυχο ανάγλυφο του φαραγγιού που χωρίζει τον Άνω Όλυμπο από τον Κάτω. Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε από τους μοναχούς Δαμιανό και Ιωακείμ κατά τον 11ο αιώνα και γνώρισε μεγάλη ακμή τον 17ο αιώνα. Το καθολικό της μονής είναι κτίσμα του 1883. Ανακαινισμένη σήμερα, λειτουργεί ως γυναικεία μονή, υπαγμένη στην Μητρόπολη Ελασσόνας.

Περαιτέρω ιστορικά στοιχεία για τη Μονή Κανάλων

Ένα ανεκτίμητο βυζαντινό μνημείο με πλούσια θρησκευτική ιστορία και σπάνια αγιογραφικά αριστουργήματα. Το Μοναστήρι κτίστηκε αρχές του 11ου αιώνα σ’ ένα πανοραμικό τοπίο στην κοιλάδα των Λειβιθρίδων Μουσών.

Σύμφωνα με τη μυθολογημένη ιστορία, σ’ αυτή την κοιλάδα που ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη των Λειβήθρων, η οποία ήταν ένα σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της εποχής, στα δυτικά του όρους του Ολύμπου, ανάμεσα σε πλαγιές με πυκνά δάση από έλατα, καστανιές και οξιές, στη βόρεια όχθη του ποταμού Ξυός, βρισκόταν ο τάφος και η λατρευτική στήλη με το άγαλμα του μεγάλου αοιδού της αρχαιότητας Ορφέα, τόπος ιδιαίτερης λατρείας των Μουσών, του Διός και του Απόλλωνα. Η αρχαία πόλη καταστρέφεται ολοσχερώς από τα ορμητικά νερά του ποταμού, σύμφωνα με χρησμό που προέλεγε πως «η πόλις θα καταστραφεί, όταν ο ήλιος θα δει τα οστά του Ορφέα».

Σύμφωνα, με την παράδοση, το καινό μήνυμα του Χριστιανισμού φθάνει στην περιοχή μέσα από το θρησκευτικό σταυροδρόμι από τον Απόστολο Παύλο και αργότερα από τους Αγίους Πατέρες οι οποίοι περιόδευσαν στην αρχαία πρωτεύουσα «Ολοοσσώνα», τη σημερινή Ελασσώνα, η οποία αποτελεί «τον κοινόν από τη Θεσσαλία εις την Μακεδονίας φέροντα δρόμον». Το 1055 μ.Χ., δύο ιερομόναχοι, ο Ιωακείμ και ο Δαμιανός, φθάνουν στην είσοδο της κοιλάδας των Λειβηθρίδων Μουσών, στο χείλος ενός φυσικού πλατώματος που βλέπει προς τη θάλασσα και χτίζουν το μοναστήρι των Κανάλων.

Η επιπρόσθετη ονομασία της Μονής ως ‘’Κανάλων‘’ οφείλεται στο φυσικό περιβάλλον. Σύμφωνα με την περιγραφή των επισκεπτών της περιοχής από κάποιο σημείο δίπλα στη Μονή πήγαζαν τέσσερις (4) χείμαρροι (κανάλια) οι οποίοι τροφοδοτούσαν τον παραρρέοντα ποταμό Ξυ, τον μικρό ποταμό Ζηλιάνα.

Σύμφωνα με τους ιστορικούς, η Μονή ήκμασε κατά τον 17ο αιώνα. Τότε ανακαινίζεται και αγιογραφείται ο νάρθηκας του Καθολικού και ο μικρός κοιμητηριακός ναός των Αγίων Πάντων, το εσωτερικό του οποίου διατηρείται επίσης τοιχογραφικός διάκοσμος του 1638. Το συγκρότημα περιβάλλεται από ψηλό περίβολο και πτέρυγες βοηθητικών κτιρίων και κελλιών, ενώ στο κέντρο της αυλής του βρίσκεται το Καθολικό. Το Καθολικό ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης θολοσκέπαστης βασιλικής, έχει υπερυψωμένο γυναικωνίτη και είναι κτισμένος από τοπική πέτρα και μάρμαρο και η στέγη από σχιστολιθικές πλάκες. Ο ναός οικοδομήθηκε το 1883 από τον αρχιτέκτονα Ευθύμιο Μήλιο από τον Πεντάλοφο της Κοζάνης, στη θέση του παλαιότερου, που είχε καταστραφεί το 1881. Δίπλα του βρίσκεται το παρεκκλήσιο του Αγίου Δημητρίου, μικρός μονόχωρος ναός που κτίστηκε το 1684 και αγιογραφήθηκε τα έτη 1689-1696. Εντυπωσιακή είναι η τραπεζαρία της μονής, στενόμακρο κτίσμα, που στην ανατολική πλευρά καταλήγει σε τρεις κόγχες διακοσμημένες με αγιογραφίες οι οποίες είναι αλλοιωμένες από τον χρόνο και τις καιρικές συνθήκες.

Αρχικά η Μονή υπάγεται στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και την Επισκοπή Πλαταμώνος. Το 1903, εκδίδεται Πατριαρχικό Σιγίλλιο, με το οποίο η Μονή ονομάζεται Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή. Μέχρι το 1930 που ερημώθηκε, λειτουργούσε ως ανδρικό μοναστήρι. Έκτοτε ο χώρος του μοναστηριού χρησιμοποιείται ως στάβλος.

Από το 2001 έως και σήμερα λειτουργεί ως γυναικείο Μοναστήρι και υπάγεται στη Μητρόπολη Ελασσόνας. . Οι κάτοικοι της γύρω περιοχής μιλούν με συγκίνηση για τα θαύματα της Παναγίας που έγιναν.

Γιορτάζει και το εκκλησάκι της Παναγίας Παπανεκτάρη στο Λιτόχωρο

Το εκκλησάκι της Παναγίας Παπανεκτάρη που βρίσκεται στο δρόμο για τον Άγιο Ιωάννη στο Λιτόχωρο, είναι αφιερωμένο στο Γενέσιον της Θεοτόκου.

About the author

OM Newsroom

Σχολιάστε το άρθρο

Γράψτε εδώ το σχόλιο σας

Πρόσφατα άρθρα