ΑΠΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ

Κύπρος 1974: «οι τραγικές συνέπειες του πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου»

Κύπρος 1974: «οι τραγικές συνέπειες του πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου»

20 Ιουλίου 1974 – 20 Ιουλίου 2021, μαύρη επέτειος 47 ετών από την εισβολή του «Αττίλα» στην Κύπρο. Βέβαια, 5 ημέρες πριν, στις 15 Ιουλίου 1974, είχε εκδηλωθεί το επαίσχυντο πραξικόπημα, το οποίο σχεδιάστηκε από την χούντα του Ιωαννίδη και εκτελέστηκε από μονάδες της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ, προς ανατροπή του προέδρου Μακάριου.

       Το παρόν άρθρο επιχειρεί να αναδείξει τις ολέθριες συνέπειες που είχε το χουντικό πραξικόπημα στην μαχητική ικανότητα των μονάδων του νησιού, με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν να αντιτάξουν ουσιαστική άμυνα όταν εμφανίστηκε η πραγματική απειλή.

       Στις 19 Ιουλίου 1974, τουρκικές εφημερίδες και ξένα πρακτορεία ειδήσεων μετέδιδαν ότι ο αποβατικός στόλος της Τουρκίας είχε ήδη ξεκινήσει για τις ακτές της Κύπρου. Το απόγευμα της ίδιας μέρας, το BBC μετέδωσε ζωντανά πλάνα από τον απόπλου των πλοίων από το λιμάνι της Μερσίνας.[1] Ακολούθησαν όλα σχεδόν τα ξένα πρακτορεία με εκτενείς αναφορές στα δελτία ειδήσεων τους και αμέσως απαγορεύτηκε η επίσκεψη τουριστών σε όλες τις δυτικές και νότιες ακτές της Μικράς Ασίας.

       Θα περίμενε κανείς πως κατόπιν τέτοιας κάλυψης του «γεγονότος», οι Μονάδες της Εθνικής Φρουράς θα βρίσκονταν ήδη στους χώρους διασποράς, πανέτοιμες να αποκρούσουν τους εισβολείς. Δυστυχώς, στην πραγματικότητα συνέβαινε το αντίθετο.

       Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, πέραν της συνταγματικής εκτροπής και της παραβίασης των ιδρυτικών εγγυήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας, είχε οδηγήσει στην ουσιαστική διάλυση του αμυντικού ιστού του νησιού. Πέρα από το ανεπανόρθωτο ηθικό πλήγμα που είχαν υποστεί με την απώλεια του νόμιμου και λαοφιλούς Προέδρου, όλες οι Μονάδες της νήσου ήταν αποδιοργανωμένες και κλήθηκαν να κάνουν απίστευτες μετακινήσεις, προκειμένου να μεταβούν από εκεί που βρίσκονταν για τις «ανάγκες» του πραξικοπήματος, εκεί που το πραγματικό καθήκον τους καλούσε.

      Καταρχήν, πλήρως αποδιοργανωμένες βρέθηκαν οι μονάδες πυροβολικού που κάλυπταν τις ακτές απόβασης στην Κερύνεια. Η 181 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (Αμμόχωστος), η 190 Μοίρα Αντιαρματικού Πυροβολικού (Μονή Αχεροποιήτου – Κερύνεια) και η 182 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (Βόσπορος) βρίσκονταν από τις 16 Ιουλίου στη Λευκωσία. Άλλες τρεις Μοίρες ΠΒ (183 ΜΠΠ, 185 ΜΠΠ και 187 ΜΠΠ) είχαν διατεθεί στην Πάφο για να κυνηγούν μακαριακούς και επέστρεψαν καταπονημένες τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου.

       Κρίσιμης σημασίας μονάδες παρέμεναν το πρωί της 20ης Ιουλίου στην πρωτεύουσα για την ασφάλεια των πραξικοπηματιών. Οι δύο από τις τρεις Μοίρες Καταδρομών που διέθετε το νησί και οι οποίες ήταν ιδιαίτερα αξιόμαχες βρίσκονταν στη Λευκωσία αντί για τον Πενταδάκτυλο, όπου ήταν ο τομέας άμυνας τους. Η δε τρίτη (33 ΜΚ) είχε και αυτήν σταλεί στην Πάφο και επέστρεψε κακήν κακώς στις 19 Ιουλίου.

       Η ίδια κατάσταση επικρατούσε και για τις τεθωρακισμένες μονάδες. Η 23 Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων και η 21 Επιλαρχία Αναγνωρίσεως παρέμεναν στη Λευκωσία, καταπονημένες από τη συμμετοχή τους στο πραξικόπημα. Τη μέρα της εισβολής, 27 άρματά τους επιτηρούσαν διάφορα κυβερνητικά κτίρια, υπό το φόβο των οπαδών του ανατραπέντος Προέδρου.

       Ομοίως και για το σύνολο των υπόλοιπων μονάδων. Το – ειδικής αποστολής –  281 Τάγμα Πεζικού, από την Πάφο που βρίσκονταν, αντί να σταλεί στο δυτικό άκρο του Πενταδάκτυλου που ήταν η έδρα του, επέστρεψε το πρωί της εισβολής στη Λευκωσία, με συνέπεια να υποστεί συντριπτικό βομβαρδισμό από την τουρκική αεροπορία κατά τη μετακίνηση του. Το 251 Τάγμα Πεζικού, στην περιοχή του οποίου διεξήχθη η τουρκική απόβαση, είχε κι αυτό εμπλακεί σε επιχειρήσεις του πραξικοπήματος, όπως και τα περισσότερα άλλωστε τμήματα της Εθνοφρουράς και της ΕΛΔΥΚ.

      Τα παραπάνω είναι ένα μόνο δείγμα της κατάστασης που επέφερε το καταστροφικό πραξικόπημα στο αξιόμαχο των μονάδων. Επιπρόσθετα, εκτός από τις απώλειες προσωπικού και μέσων,[2] σπαταλήθηκαν από τους πραξικοπηματίες τεράστιες ποσότητες όπλων και πυρομαχικών που προβλέπονταν για επίστρατους και τελικά κατέληξαν στα χέρια μελών της ΕΟΚΑ Β’.

       Τιμή και δόξα σε όσους, υπό αυτές τις συνθήκες, πότισαν με το αίμα τους την κυπριακή γη.



[1] Ο τουρκικός αποβατικός στόλος αποτελούνταν από 5 αντιτορπιλικά, 2 κανονιοφόρους, ένα αρματαγωγό και 22 αποβατικά σκάφη διαφόρων τύπων, στα οποία είχαν επιβιβασθεί 3.000 άνδρες, μία ίλη αρμάτων και ένα Τάγμα Πεζοναυτών.

[2] Επίσημα αναφέρονται 85 νεκροί από το πραξικόπημα και εκατοντάδες τραυματίες. Υπάρχουν ωστόσο πάμπολλες επώνυμες αναφορές που ανεβάζουν κατά πολύ τον αριθμό των νεκρών.

logo podas

About the author

Αστέριος Κουρίτας

Ο Αστέριος Κ. Κουρίτας γεννήθηκε στο Λιτόχωρο το 1980.
Το 1999 αποφοίτησε από τη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών.
Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου και στη συνέχεια σπούδασε Διεθνείς και
Οικονομικές Σχέσεις στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του ίδιου Πανεπιστημίου.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού στη «Διακυβέρνηση, Ανάπτυξη και Ασφάλεια στη Μεσόγειο».
Αρθρογραφεί για το Κέντρο Μελέτης Μεσογειακής - Μεσανατολικής Πολιτικής και Πολιτισμού και για το συλλογικό έργο «Η Ελλάδα, η Ευρώπη και ο Κόσμος: Μελέτες για την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Πολιτική».
Από το 2018 υπηρετεί στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Θεσσαλονίκη.
Είναι παντρεμένος και έχει μια κόρη.

Σχολιάστε το άρθρο

Γράψτε εδώ το σχόλιο σας