ΑΠΟΨΗ

Κύπρος | Πώς η Τουρκία απέκτησε ξανά λόγο στο νησί

«Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού. Με σύνθημα εκείνο, το οποίον μας κατέλειπαν οι πρόγονοί μας ως ιεράν παρακαταθήκην: Ή ταν ή επί τας».

Με τα παραπάνω λόγια, τα οποία αναγράφονταν στην πρώτη προκήρυξη της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών), ξεκινούσε, την 1η Απριλίου του 1955, ο απελευθερωτικός αγώνας της Κύπρου ενάντια στην αγγλική κατοχή. Μέχρι τότε, το Κυπριακό αποτελόυσε ένα καθαρά ελληνοβρετανικό ζήτημα. Από τη μία πλευρά, καθώς η πάλαι ποτέ κραταιά Βρετανική Αυτοκρατορία κατέρρεε (τη θέση της στη διεθνή σκηνή έπαιρναν οι ΗΠΑ), χάνοντας το ένα μετά το άλλο όλα σχεδόν τα υπερπόντια εδάφη της, οι αγγλικές αποικιακές δυνάμεις προσπαθούσαν να διατηρήσουν με κάθε τρόπο τη Μεγαλόνησο. Σύμφωνα με τον Βρετανό Υπουργό Εξωτερικών Χάρολντ ΜακΜίλαν, η Κύπρος αποτελόυσε την καρδιά του βρετανικού αμυντικού συστήματος και ως εκ τούτου θεωρούνταν απαραίτητη η διατήρησή της. Από την άλλη, για τους απανταχού Έλληνες, δεν τίθονταν άλλο ζήτημα από την Ένωση με την Ελλάδα.

      Η Τουρκία, παρότι διέθετε μια μεγάλη διεθνώς αναγνωρισμέμη τουρκοκυπριακή μειονότητα στο νησί (περίπου το 18% του συνολικού πληθυσμού), δεν αξίωνε μέχρι τότε τίποτα εκτός από την προστασία των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων. Εξάλλου, με τη Συνθηκη της Λωζάνης (24 Ιουλίου 1923), η Τουρκία είχε επισήμως παραιτηθεί κάθε δικαιώματός της στη νήσο.

      Εν τω μεταξύ, η ανησυχία των Άγγλων αυξάνονταν καθώς:

  • H EOKA εξαπέλυε κύμα βομβιστικών επιθέσεων κατά αγγλικών θέσεων (κυβερνητικών κτιρίων, στρατοπέδων κ.α).
  • Η Ελλάδα είχε ήδη (24 Σεπτεμβρίου 1954) προσφύγει στα Ηνωμένα Έθνη με σκοπό την Ένωση.
  •  Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάϊτ Αϊζενχάουερ καλούσε από το βήμα του ΟΗΕ όλα τα μέλη στην εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης.

      Όλα τα παραπάνω οδήγησαν σε μια  -άκρως επιζήμια για τα ελληνικά συμφέροντα- στροφή 180ο της αγγλικής πολιτικής στο Κυπριακό, η οποία αποφάσισε τη διεθνοποίηση του ζητήματος και την εμπλοκή της Τουρκίας. Από εδώ και στο εξής, ο τουρκικός επεκτατισμός θα γίνονταν το όχημα για την εξυπηρέτηση των αγγλικών συμφερόντων στο νησί.

      Έτσι, στις 30 Ιουνίου 1955, η αγγλική κυβέρνηση συγκάλεσε Τριμερή Διάσκεψη στο Λονδίνο, με συμμετέχοντες την ίδια και τις αντίστοιχες της Ελλάδας και της Τουρκίας. Η Αγγλία με αυτό τον τρόπο διεθνοποιούσε ένα θέμα το οποίο έως τότε χαρακτήριζε «εσωτερικό», καλώντας Ελλάδα και Τουρκία ως ισότιμους συνομιλητές για το μέλλον της Κύπρου. Οι οδηγίες του Foreign Office προς την αγγλική πρεσβεία στην Άγκυρα δεν αφήνουν καμμιά αμφιβολία: «Εξασφάλιση των τουρκικών συμφερόντων και θέση της τουρκικής κυβέρνησης επί ίσοις όροις με την ελληνική» (Foreign Office 371/117639).

      Δυστυχώς, προς έκπληξη ακόμα και των ίδιων των Άγγλων, η Αθήνα αποδέχτηκε άνευ όρων την τουρκική συμμετοχή, αναβαθμίζοντας έτσι την Τουρκία σε άμεσα εμπλεκόμενο μέρος. Με τον τρόπο αυτό εκαταλείφθηκε από την ίδια την Ελλάδα η στρατηγικής σημασίας θέση περί αμιγώς ελληνοβετανικού ζητήματος. Χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του Βασιλιά Παύλου, ο οποίος χαιρέτισε τη Διάσκεψη ως «τολμηρή και ευφάνταστη χειρονομία» και, επίσης, οι δηλώσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού Αλέξανδρου Παπάγου για τις «προοπτικές της ελληνοτουρκικής φιλίας».

      Η φύση του Κυπριακού είχε πλέον αλλάξει. Η πόρτα της Ένωσης είχε κλείσει οριστικά και είχε πλέον ανοίξει η πόρτα των τουρκικών διεκδικήσεων.

logo podas

About the author

Αστέριος Κουρίτας

Ο Αστέριος Κ. Κουρίτας γεννήθηκε στο Λιτόχωρο το 1980.
Το 1999 αποφοίτησε από τη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών.
Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου και στη συνέχεια σπούδασε Διεθνείς και
Οικονομικές Σχέσεις στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του ίδιου Πανεπιστημίου.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού στη «Διακυβέρνηση, Ανάπτυξη και Ασφάλεια στη Μεσόγειο».
Αρθρογραφεί για το Κέντρο Μελέτης Μεσογειακής - Μεσανατολικής Πολιτικής και Πολιτισμού και για το συλλογικό έργο «Η Ελλάδα, η Ευρώπη και ο Κόσμος: Μελέτες για την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Πολιτική».
Από το 2018 υπηρετεί στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Θεσσαλονίκη.
Είναι παντρεμένος και έχει μια κόρη.

Σχολιάστε το άρθρο

Γράψτε εδώ το σχόλιο σας