ΑΠΟΨΗ ΒΙΒΛΙΟ

Παπαζαχαρίας | Η νομαδική ζωή των Σαρακατσαναίων και των ηρώων τους πρέπει να μείνει καταγεγραμμένη στις χρυσές σελίδες της εποποιίας των Ελλήνων

Στην παρουσίαση του βιβλίου “Σαρακατσάνικα Παραμύθια” στην Κατερίνη

Με ιδιαίτερη χαρά ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα του προέδρου του Συλλόγου Σαρακατσαναίων Πιερίας κ. Γρηγόρη Λέφα, για να πω και εγώ δυο λόγια, από τη δική μου οπτική, για τα Σαρακατσάνικα Παραμύθια και τους Σαρακατσαναίους εν γένει.

Αναλυτικά η ομιλία μου:

“Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,

Κυρίες και κύριοι,

Με ιδιαίτερη χαρά ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα του προέδρου του Συλλόγου Σαρακατσαναίων Πιερίας κ. Γρηγόρη Λέφα, για να πω και εγώ δυο λόγια, από τη δική μου οπτική, για τα Σαρακατσάνικα Παραμύθια και τους Σαρακατσαναίους εν γένει.

Καταρχάς αξίζουν συγχαρητήρια στον σύλλογο Σαρακατσαναίων για την συγκέντρωση του υλικού και των μαρτυριών – διηγήσεων των παλαιοτέρων. Τα συγκεκριμένα παραμύθια αποτελούν ιστορίες μιας ζωής που περνάνε από γενιά σε γενιά. Στο χώρο και στο χρόνο όπως εύστοχα γίνεται αναφορά στο βιβλίο.

Συγχαρητήρια και στην Αντιπεριφερειάρχη κ. Σοφία Μαυρίδου – καθώς και σε όσους άλλους συνετέλεσαν – στην έκδοση του βιβλίου.

 Το βιβλίο αυτό που σήμερα έχουμε στα χέρια μας διασώζει μέσα στις γραμμές του στιγμές της καθημερινότητας και παράλληλα του ένδοξου σαρακατσάνικου παρελθόντος. Αποτυπώνει με τον πλέον όμορφο τρόπο τις ιστορίες μιας ζωής που ακούστηκαν από άκρη σε άκρη στην ελληνική γη – από την Ήπειρο στο Μωριά που λέει ο Γκάτσος – που κράτησαν άσβεστο το πάθος των νομάδων για ελευθερία μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι της τουρκοκρατίας.

Μέσα στα κονάκια των Σαρακατσαναίων έχουν γραφτεί μύθοι και παράλληλα χρυσές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, όπως  τότε που οι πρόγονοί μας φόρεσαν μαύρες μαντήλες στα κεφάλια τους και μαυροφορέθηκαν για την άλωση της Πόλης, όπως ο μύθος αναφέρει. Τότε που μέσα στα κονάκια τους έκρυψαν τους κλέφτες και αρματολούς και κυνηγημένοι από τους Τούρκους και τους Γκέγκηδες άλλαζαν – μαζί με την οικογένεια και το βιος τους – μέρη για να κρυφτούν και να ζήσουν.

Οι Σαρακατσαναίοι είναι φυλή καθαρά ελληνική, αρχέγονο ελληνικό φύλο.

Οι φορεσιές τους σου θυμίζουν κάτι το αρχαιοελληνικό, της γυναίκας ειδικά με την παραδοσιακή φορεσιά κάτι Μινωικό!

Η παρουσία τους λεβέντικη!

Το βλέμμα τους καθάριο κι αστραφτερό!

Ξεχωριστές μορφές που χάνονται στις δαιδαλώδεις διαδρομές της ιστορίας μας, μαζί με τα παραμύθια τους, την λαογραφία τους, τα ήθη και έθιμά τους. Κληρονομιά μοναδική, άυλη και αέναη που έως σήμερα μένει ζωντανή!

Νομάδες μια ζωή, από το σκοτάδι στη Λευτεριά, έψαχναν εναγωνίως μια φλούδα γης να ξαποστάσουν και να συνεχίσουν τον αγώνα για επιβίωση και φως!

Έτσι βρέθηκαν και στα μέρη τα δικά μας. Αδιάψευστος μάρτυρας η φωτογραφία του Φρεντ Μπουασονά το 1913 που βρίσκει τον καταυλισμό τους λίγο πάνω από το Δίον, στα χειμαδιά της Πετρόστρουγκας.

Η παρουσία τους στην περιοχή μας είναι πολύ παλιότερη.

Στο λίγο χρόνο που έχω στην διάθεσή μου, θα σας διηγηθώ ένα πραγματικό γεγονός που κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου για την επανάσταση του Ολύμπου, μου έμεινε ανεξίτηλο. Δεν το ανέφερα ποτέ στον πρόεδρο και φίλο μου Γρηγόρη και στους λοιπούς φίλους μου Σαρακατσαναίους γιατί πίστευα και πιστεύω πως όλα πρέπει να γίνονται και λέγονται στην κατάλληλη στιγμή.

Θα σας διηγηθώ λοιπόν μια πραγματική ιστορία που με το αίμα του ήρωά της υπογράφει την ιστορία του τόπου που ζούμε και με τη θυσία του περνά στο πάνθεον των αθανάτων τις γενιές των Σαρακατσαναίων που έζησαν και μεγαλούργησαν στον Όλυμπο.

Θα σας πάω 142 χρόνια πίσω… Σαν σήμερα το ξημέρωμα της 16ης Φεβρουαρίου του 1878, 500 εθελοντές – οι περισσότεροι απόγονοι αγωνιστών του 1821 – που μαζί με τους ντόπιους αποτέλεσαν την Εν Ολύμπω στρατιά του λοχαγού Δουμπιώτη, αποβιβάζονται μαζί με τα άρματά τους στην Πλάκα Λιτοχώρου και γίνονται ενθουσιωδώς δεκτοί από τους Λιτοχωρίτες.

Τους μετέφερε εδώ το ατμόπλοιο ΥΔΡΑ που είχε ναυλωθεί για την μεταφορά τους από την Μακεδονική Επιτροπή στην Αθήνα με επικεφαλής εκεί τον αείμνηστο και μετέπειτα Πρωθυπουργό της Ελλάδας Στέφανο Δραγούμη, με σκοπό την Επανάσταση της περιοχής και των παρολύμπιων περιοχών, την αποτίναξη του Τούρκικου ζυγού και την ένωση της Μακεδονικής Γης με την μητέρα Πατρίδα.

Στις εφημερίδες της εποχής αναφέρεται πως ο πρώτος εθελοντής που πάτησε το πόδι του στη Μακεδονική Γη ήταν ο 80χρονος Γερο-Ζαχείλας (κατά κόσμον) Γεώργιος Ζαχείλας  που κατάγονταν από τη μεγάλη σαρακατσάνικη οικογένεια των Ζαχιλαίων των Καλυβιών Γιαννελλαίων (Ειρηνικού) Κιλκίς που ξεκαλοκαίριαζαν με τα κοπάδια τους στον Όλυμπο.

Αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Και ήτο τέτοια η συγκίνησις όταν ο Γερο-Ζαχείλας γονάτισε και ασπάστηκε τη Μακεδονική γη κάνοντας τον Σταυρό του και σηκώνοντας τα χέρια του ψηλά προς τις κορυφές του Ολύμπου έδωσε το σύνθημα και στους άλλους να κατέβουν».

Εκείνη την ημέρα, σαν σήμερα 142 χρόνια πριν, ο γερο- Ζαχείλας επέστρεψε στον Όλυμπο περήφανος ως Έλληνας και ως Σαρακατσάνος, από εκεί που ξεκίνησε τον αγώνα για Λευτεριά το 1821, που ξαναήρθε με τον Κοροβάγκο και τον Ζήση Σωτηρίου με το σώμα των Ολυμπίων το 1854, συμβάλλοντας και στην απελευθέρωση της Θεσσαλίας.

Παρά το προχωρημένο της ηλικίας του ο Ζαχείλας ετέθη επικεφαλής σώματος εθελοντών και στην Καρίτσα, μερικά χιλιόμετρα από εδώ, έδωσε την τελευταία του μάχη. Υπέγραψε με το αίμα του την ελληνικότητα της Μακεδονίας και φύτρωσε τον σπόρο της λευτεριάς και της ένωσης του τόπου μας με την μητέρα Πατρίδα. Η λαϊκή παράδοση ύμνησε το Μακεδόνα Σαρακατσάνο οπλαρχηγό με το δημοτικό τραγούδι: Του Γεώργιου Ζαχείλα

Η νομαδική ζωή των Σαρακατσαναίων και των ηρώων τους πρέπει να μείνει καταγεγραμμένη στις χρυσές σελίδες της εποποιίας των Ελλήνων και να πάρει τη θέση που πραγματικά της αξίζει.

Από εμένα, δυο τελευταίους στίχους από τον Τσάμικο του Γκάτσου στους περήφανους Έλληνες Σαρακατσάνους που έφυγαν και στους αγέννητους που έρχονται να κρατήσουν ψηλά την Πατρίδα μας και την κληρονομιά μας:

Από την Ήπειρο στον Μοριά κι απ’ το σκοτάδι στη λευτεριά

το πανηγύρι κρατάει χρόνια στα μαρμαρένια του Χάρου αλώνια

Κριτής κι αφέντης είν’ ο Θεός και δραγουμάνος του ο λαός

logo podas

About the author

Ιωάννης Ζ. Παπαζαχαρίας

Γεννήθηκε τον Σεπτέμβρη του '76 στη Θεσσαλονίκη.
Μεγάλωσε στο Λιτόχωρο του Ολύμπου.
Σπούδασε Δασολογία στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη.
Τα πρώτα του βήματα στη δημοσιογραφία τα έκανε με το dionolympos blogspot που στην συνέχεια εξέλιξε στο site "Τα Ολύμπια Νέα".
Αρθρογραφεί πολιτικά, σχολιάζει τις εξελίξεις και έχει ως στόχο να αναδείξει την ιστορία του τόπου του με τους πραγματικούς πρωταγωνιστές στο προσκήνιο.
Βρίσκεται πίσω από πολλές προεκλογικές εκστρατείες. Δεν του αρέσει να φαίνεται, κάνει τη δουλειά του ήρεμα και αθόρυβα...
Αγαπά καθετί Ελληνικό, ασχολείται με την γενεαλογία και τις γεύσεις (κάτι που του έμεινε από την ενασχόλησή του στο παρελθόν).
Η ενασχόλησή του με τον αθλητισμό περιγράφεται με μία μόνο λέξη: ΑΡΗΣ!
Από το 2017 κατοικεί στην Κατερίνη.
Είναι πατέρας της Κορτέσσας, του Ζαχαρία και του Δημήτρη.
Επικοινωνήστε μαζί του στο ipapazacharias@gmail.com

Σχολιάστε το άρθρο

Γράψτε εδώ το σχόλιο σας

Πρόσφατα άρθρα