ΙΣΤΟΡΙΑ - ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ

Τα 6,5 Ρίχτερ που συγκλόνισαν τη Θεσσαλονίκη

Όσοι έζησαν το μεγάλο σεισμό της 20ης Ιουνίου 1978 δεν πρόκειται να ξεχάσουν την ανατριχιαστική εκείνη μνήμη – Η πολυκατοικία της πλατείας Ιπποδρομίου ήταν αυτή που στοιχειώνει την πόλη 43 χρόνια μετά την κατάρρευσή της

Μπορεί ο μυθικός Εγκέλαδος να μην άφησε ποτέ ήσυχη την ελληνική επικράτεια, ωστόσο ο σεισμός της 20ης Ιουνίου του 1978 της Θεσσαλονίκης κρατάει μια έντονη μνήμη ανατριχίλας, την οποία οι ίδιοι οι κάτοικοι της πόλης δεν τη συγκρίνουν με ότι ανάλογο έχουν ζήσει διάφορα άλλα αστικά κέντρα, κυρίως η Αθήνα. Ίσως η διάρκεια των τριάντα δευτερολέπτων, ίσως το μικρό εστιακό βάθος, των έξι χιλιομέτρων, το οποίο επέτεινε την ένταση των 6,5 ρίχτερ, μάλλον όμως ο αιφνιδιασμός από τη μοιραία οκταώροφη πολυκατοικία της πλατείας Ιπποδρομίου, με τους 29 κατοίκους της να πιάνονται, σχεδόν κυριολεκτικά, στον ύπνο.

Βέβαια, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι, αφού η πυκνή σεισμική δραστηριότητα είχε ξεκινήσει σχεδόν ένα μήνα πριν, στις 24 Μαΐου, μια σεισμική δόνηση 5,75 Ρίχτερ αναστάτωσε την πόλη, με το επίκεντρο κάπου ανάμεσα στις λίμνες Λαγκαδά και Βόλβη, με υλικές ζημίες στα χωριά Στίβος και Περιστερώνας. Και δεν ήταν μόνον αυτός.

Το Εργαστήριο Γεωφυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου, με επικεφαλής τον καθηγητή Βασίλειο Παπαζάχο, καθησύχαζε τους κατοίκους, μιλώντας για φθίνουσα μετασεισμική ακολουθία. Ακόμη κι όταν μια μέρα πριν, στις 19 Ιουνίου, δύο ισχυρές σεισμικές δονήσεις αναζωπύρωσαν τους φόβους. Έτσι, στις 10, περίπου το βράδυ της 20ης Ιουνίου ο γνώριμος Εγκέλαδος δημιούργησε χάος, αφού οι κρατικές υπηρεσίες ουσιαστικά ήσαν παντελώς απούσες και ολότελα απροετοίμαστες. Δεν υπήρχε καμιά προετοιμασία, ουδεμία εμπειρία διάσωσης σε ανάλογες περιπτώσεις και απόλυτη έλλειψη γνώσης για το δέον γενέσθαι.

Αποτέλεσμα, τριάντα χιλιάδες αυτοκίνητα να στριμώχνονται στις εξόδους της πόλης, με προορισμό εξοχικά σπίτια φίλων ή συγγενών ή εν πάση περιπτώσει κάποιος ανοιχτός χώρος. Η γρήγορη διασπορά της είδησης για τη μοιραία πολυκατοικία ενίσχυσε τις υφέρπουσες φήμες, διογκώνοντας την αγωνία για την κατάσταση της κατοικίας του καθενός, κάτι που απέτρεπε τους πάντες από την επάνοδο στον τόπο διαμονής τους. Η διαφορά της Θεσσαλονίκης από αυτό που κάποια έτη μετά βίωσε η πρωτεύουσα ήταν ακριβώς η ανεξέλεγκτη μετασεισμική φυγή και η ερήμωση της πόλης την επόμενη μέρα.

Ο ιστορικός

Παρά το γεγονός ότι πολλά από τα γεγονότα εκείνων των ετών έχουν περάσει στη δικαιοδοσία της Ιστορίας και δέχονται συνεχώς τα φρεσκαρίσματα της μνήμης από μελέτες και αναλύσεις, ο σεισμός της Θεσσαλονίκης, για όσους τον έζησαν δε χρήζει καμιάς ιστορικής παρέμβασης, κρατώντας σταθερά παροντικό χαρακτήρα στη μνήμη. Έτσι, λοιπόν, εκείνο που απλώς έχει κάποιο νόημα ως ιστορική αποτίμηση είναι οι καταστροφικές συνέπειες και τα επακολουθήσαντα της πρώτης τραυματικής εμπειρίας.

Εκτός από τους 49 νεκρούς, 29 των οποίων στα ερείπια της πολυκατοικίας της πλατείας Ιπποδρομίου και άλλοι από πτώσεις αντικειμένων ή και καρδιακά επεισόδια, αμέτρητες ήταν οι υλικές ζημίες κτηρίων και οικοδομών. Ουσιαστικά επλήγη όλο το ιστορικό κέντρο, με τις πολυκατοικίες του να μετρούν πολλά χρόνια ζωής, πατώντας πάνω στο σαθρό υπέδαφος των αρχαίων κτισμάτων. Ο Λευκός Πύργος, η Ροτόντα, η εκκλησία της Αχειροποίητου, η Αγία Σοφία, ο ναός του Αγίου Παντελεήμονα, το Αλκαζάρ, το Γενήτορά χάμάμ (η Αίγλη), τα λουτρά του Μπεζεστένι, τα λουλουδάδικα, τα βυζαντινά τείχη και πολλά άλλα μνημεία, κυρίως οθωμανικής καταγωγής, βρέθηκαν σοβαρά λαβωμένα, ενώ κάποια άλλα, ιδιωτικά, χαρακτηρισμένα «διατηρητέα», βρέθηκαν γρήγορα κατεδαφισμένα, πριν την επέμβαση των αρχαιολογικών φορέων. Ανάμεσα σε αυτά, τα παλιά δικαστήρια, από τα οθωμανικά χρόνια, τα οποία, πράγματι γεμάτα επικίνδυνες ρωγμές, βρέθηκαν γρήγορα σωριασμένα, μετά από εντολή του υπουργού Δημοσίων έργων Νίκου Ζαρντινίδη. Επίσης, το ιστορικό ξενοδοχείο «Μεντιτερανέ» έσβησε, χαρακτηρισμένο «κατεδαφιστέο» και μαζί του οι μνήμες μιας κοσμοπολίτικής Θεσσαλονίκης, που φιλοξένησε πρόσωπα και γεγονότα στους χώρους και στα δωμάτιά του.

Γρήγορα, σχετικά, συστήθηκε η ΥΑΣΒΕ (Υπηρεσία Αποκατάστασης Σεισμοπαθών Βορείου Ελλάδος ), για τον έλεγχο των κτηρίων, την καταγραφή των ζημιών και παρά τις επικρίσεις που δέχθηκε, κυρίως από το Σύλλογο Μηχανικών για γραφειοκρατική λειτουργία, έδρασε με αρκετή ταχύτητα και ακρίβεια. Κατέγραψε 13.918 κτίρια με σοβαρές ζημίες και 49.071 με ελαφρύτερες. Τριάντα πέντε σχολεία διαγνώσθηκαν ακατάλληλα προς χρήση, ενώ 3.170 οικοδομήματα κατεδαφίστηκαν ως επικίνδυνα.

Διαβάστε περισσότερα στο makthes.gr >>

logo podas

Πρόσφατα άρθρα