ΙΣΤΟΡΙΑ - ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ

Λιτόχωρο | Η Πρωτοχρονιά στις αρχές του 20ου αιώνα

Η Πρωτοχρονιά, η βασίλισσα του έτους!

Λιτόχωρο | Η Πρωτοχρονιά στις αρχές του 20ου αιώνα
Χιονισμένο Λιτόχωρο δεκαετία του ’50
Από τη συλλογή του Νίκου Μυρσίνη

Ο αείμνηστος λόγιος και λυκειάρχης Αθανάσιος Λασπόπουλος  (Λιτόχωρο 1858 – Αθήνα 1945) σε άρθρο του με τίτλο: «ΜΑΚΕΝΟΝΙΚΑΙ ΑΡΕΤΑΙ | ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ – ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΛΥΤΟΧΩΡΟΥ – Η ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ» που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ», το 1907, αναφέρεται – γράφοντας σε άπταιστη καθαρεύουσα – στον τρόπο με τον οποίο οι Λιτοχωρίτες γιόρταζαν της Πρωτοχρονιά.

Εν ολίγοις…

Την παραμονή το απόγευμα οι Λιτοχωρίτες προμηθευόταν όλα τα απαραίτητα για την γιορτινή πρώτη του έτους. Ανήμερα το πρωί εκκλησιαζόταν και στην συνέχεια πήγαιναν τις επισκέψεις είτε στους εορτάζοντες, είτε στους δικούς τους.

Στο σπίτι οι γυναίκες «καθαρώταται και δροσεραί, ωσεί λευκαί περιστεραί και μυροβόλοι κρίνοι» ετοίμαζαν το τραπέζι με την προετοίμαζαν τη βασιλόπιτα.
Η βασιλόπιτα ήταν πίτα με φύλλο, με γέμιση κοτόπουλο και λιωμένο από φρέσκο βούτυρο.

Σύμφωνα με τον Λασπόπουλο, ο πρώτος επισκέπτης σε κάθε σπίτι μετά την εκκλησία γέμιζε τη δεξιά χούφτα του χεριού με αλάτι και αφού σηκωνόταν όρθιος, μπρος το τζάκι, έλεγε «Και του χρόνου» ρίχνοντας μικρές ποσότητες αλατιού προς το τζάκι λέγοντας: «Γεια στον κύρη σας, γεια και στην κυρά σας, γεια στα τέκνα σας, γεια και εις τα ζα σας! Γεια στα αμπέλια σας, γεια και στα χωράφια. Σ’ όλον τον κόσμο Γεια, χαρά!» και έκλεινε της ευχές λέγοντας: «Γεια και στην Πατρίδα, γεια και στα αγιόπαιδα που λευτεριά θα φέρουν».

Λιτόχωρο | Η Πρωτοχρονιά στις αρχές του 20ου αιώνα
Οι “κωδωνάτοι” ή “γκουντουνάδες” στο Λιτόχωρο

«Οι κωδωνάτοι» δηλαδή οι γκουντουνάδες ήταν και «σπαθάτοι», δηλαδή κρατούσαν σπαθιά στα χέρια λέγοντας τα κάλαντα (μετά την εκκλησία) και οι οικείοι καθόταν γύρω από το στρογγυλό τραπέζι για την τυπική κοπή της πίτας. Ο πατέρας της οικογένειας έκοβε την πίτα σε ίσα κομμάτια.

Οι μητέρες έβαζαν κι άλλα φλουριά στα κομμάτια των παιδιών για να χαρούν.

Η χαρά παύει όταν βρίσκεται το πραγματικό νόμισμα «Της τύχης ο παράς» όπως αναφέρεται.

Ακολουθούν τα γνωστά κάλαντα του Λιτοχώρου….

Παρακάτω βάζω αυτούσιο το απόσπασμα του κειμένου στην καθαρεύουσα (κάντε κλικ πάνω στην φωτογραφία για μεγέθυνση του κειμένου)

Ι. Ζ. Παπαζαχαρίας

logo podas

About the author

Ιωάννης Ζ. Παπαζαχαρίας

Γεννήθηκε τον Σεπτέμβρη του '76 στη Θεσσαλονίκη.
Μεγάλωσε στο Λιτόχωρο του Ολύμπου.
Σπούδασε Δασολογία στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη.
Τα πρώτα του βήματα στη δημοσιογραφία τα έκανε με το dionolympos blogspot που στην συνέχεια εξέλιξε στο site "Τα Ολύμπια Νέα".
Αρθρογραφεί πολιτικά, σχολιάζει τις εξελίξεις και έχει ως στόχο να αναδείξει την ιστορία του τόπου του με τους πραγματικούς πρωταγωνιστές στο προσκήνιο.
Βρίσκεται πίσω από πολλές προεκλογικές εκστρατείες. Δεν του αρέσει να φαίνεται, κάνει τη δουλειά του ήρεμα και αθόρυβα...
Αγαπά καθετί Ελληνικό, ασχολείται με την γενεαλογία και τις γεύσεις (κάτι που του έμεινε από την ενασχόλησή του στο παρελθόν).
Η ενασχόλησή του με τον αθλητισμό περιγράφεται με μία μόνο λέξη: ΑΡΗΣ!
Από το 2017 κατοικεί στην Κατερίνη.
Είναι πατέρας της Κορτέσσας, του Ζαχαρία και του Δημήτρη.
Επικοινωνήστε μαζί του στο ipapazacharias@gmail.com

Σχολιάστε το άρθρο

Γράψτε εδώ το σχόλιο σας

Πρόσφατα άρθρα