ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

Η μουσική ως τρόπος έκφρασης στην ελληνική κοινωνία διαχρονικά

Η μουσική ως τρόπος έκφρασης στην ελληνική κοινωνία διαχρονικά

Γράφει η Μαρία Γκιάτα – Απόφοιτος Ελληνικού Πολιτισμού του ΕΑΠ

Η τέχνη διαχρονικά, σε όλες τις εκφάνσεις της, αποτελούσε την έκφραση των καλλιτεχνών αναφορικά με το ευρύτερο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο που την περιέβαλε. Η τέχνη δεν υπήρξε στην ιστορία της ποτέ ανεξάρτητη, μοναχική ή αμερόληπτη. Την προκαλούσε, την εμφυσούσε, την ενέπνεε ή ακόμη την καθόριζε το γενικότερο άμεσο ή έμμεσο περιβάλλον της. Oι καλλιτέχνες εμπνέονταν, εξέφραζαν, προβληματίζονταν, αντιδρούσαν, πρότειναν και κυρίως οραματίζονταν.

Αν εστιάσουμε στο παράδειγμα της ελληνικής μουσικής της τελευταίας εκατονταετίας, θα αντιληφθούμε πως όλα τα παραπάνω επιβεβαιώνονται. Ξεκινώντας από το αστικολαϊκό μουσικό είδος, το ρεμπέτικο του υποπρολεταριάτου αλλά και την εξέλιξή του στη μετα-ρεμπέτικη, λαϊκή πλέον, μουσική ή ακόμη και η ελαφριά μουσική της εποχής, με τον ‘Αττίκ’ να εγκαινιάζει στο είδος μια διάθεση κοινωνικοπολιτικού σχολιασμού, στα πολεμικά τραγούδια, τα οποία συνδέθηκαν με την φωνή της Σοφίας Βέμπο,  το ‘αρχοντοντεμπέτικο’ του Μανώλη Χιώτη, το οποίο εισήγαγε νέους αποδεκτούς δυτικούς ευρωπαϊκούς και αμερικάνικους ρυθμούς παράλληλα με το όνειρο της κοσμικοποίησης και της κοινωνικής ανόδου της κοινωνίας, το τραγούδι της δεκαετίας 1955-1965 του πόνου, της αδικίας, του καθημερινού μόχθου, της εργατικής ζωής και της μετανάστευσης, το οποίο αντιπροσώπευσε με παλλαϊκή αποδοχή το ‘παράπονο’ της φωνής του Στέλιου Καζαντζίδη, έως τον ευφυή τρόπο με τον οποίο μετέφερε  στο κοινό ο Μάνος Χατζιδάκης τα λόγια στοιχεία της μουσικής του επικαλυμμένα σε μια λαϊκή επιφάνεια, ώστε να μπορούν να τα παρακολουθήσουν και να τα δεχτούν οι λαϊκές μάζες,  το ‘έντεχνο λαϊκό’ τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη και τα πολιτικά τραγούδια, επακόλουθα της μεταπολίτευσης.

Θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολλά ακόμη παραδείγματα από το εξαιρετικά πλούσιο υλικό της νεοελληνικής μουσικής ιστορίας, για να αποδειχθεί ότι όλοι αυτοί οι συνθέτες, οι μουσικοί, οι στιχουργοί και οι ερμηνευτές αφορμώνταν  των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών προβλημάτων για να εκφραστούν, να αντιδράσουν, να προβληματίσουν  και να προτείνουν.

Και τα ερωτήματα που θα θέσω είναι τα εξής: Ποιές είναι οι αναφορές της σημερινής ελληνικής μουσικής πραγματικότητας; Από πού εμπνέονται οι σημερινοί δημιουργοί της; Ποιός ο προβληματισμός τους; Τι μηνύματα θέλουν να στείλουν, αν βέβαια αυτά υπάρχουν; Και το σημαντικότερο όλων, υπάρχει όραμα στους σημερινούς συντελεστές των μουσικών δημιουργημάτων;

Σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να μηδενίσει κάθε μουσική δημιουργία, παρά να προβληματίσει για το μέλλον αυτής. Παρατηρούμε το φαινόμενο των ‘συρμών’ με επιτυχία που δεν κρατά παρά μερικούς μήνες και στη συνέχεια ξεχνιούνται σαν να μην υπήρξαν ποτέ, με εύκολες μουσικές,  εύπεπτους στίχους και ένα συγκεκριμένο είδος, πολύ δημοφιλές τελευταία στη νεολαία, να εμπεριέχει κυρίως βωμολοχίες παντός είδους. Ωστόσο έχουν δοθεί οι αφορμές για να γραφτούν μεγάλα έργα, όπως για παράδειγμα η πολύχρονη οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα μας, η παράλληλη μετανάστευση των 500.000 νέων επιστημόνων μας ή η τελευταία πρωτόγνωρη, για τον σύγχρονο δυτικό κόσμο, υγειονομική κρίση που προκάλεσε ο κορονοϊός και μας έχει οδηγήσει σε μια νέα πραγματικότητα. Και δεν αναφέρομαι στις ελάχιστες ηλιαχτίδες ελπίδας που σαφώς υπάρχουν, αλλά απευθύνονται σε πολύ περιορισμένο κοινό. Το πρόβλημα εστιάζεται στη σημερινή νεολαία. Τι προσφέρεται σήμερα στη νεολαία για ακρόαση; Όταν το εντοπίσει κανείς πραγματικά θα προβληματιστεί. Και ναι, όταν κάποιος θελήσει να αναζητήσει αξιόλογη μουσική, μπορεί να ανατρέξει σε προηγούμενα χρόνια και να ανακαλύψει σπουδαία πράγματα. Το ερώτημα όμως δεν είναι τι αξιόλογο υπάρχει στη μουσική και μπορεί να ακούσει κανείς. Το ερώτημα είναι ποια είναι η σημερινή μουσική παραγωγή, από τι εμπνέεται, ποια μηνύματα θέλει να περάσει και κυρίως αν έχει όραμα. Μήπως η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία, η ταχύτητα  και ο ανταγωνισμός του σύγχρονου τρόπου ζωής έχει οδηγήσει σε έκπτωση της τέχνης;  Άραγε η μουσική των τελευταίων ετών θα καταφέρει με κάποιον τρόπο να λάβει μια θέση στην ελληνική μουσική ιστορία, θα την θυμάται κανείς στο μέλλον, θα αναπαράγεται από τα μελλοντικά μουσικά σχήματα ή θα περάσει με ψιλά γράμματα στις μελανές σελίδες της μουσικής ιστορίας;

logo podas

About the author

OM Newsroom

Add Comment

Click here to post a comment

Πρόσφατα άρθρα